Wniosek

3 kadencja, 26 posiedzenie, 1 dzień

krs kredytowy egzekucyjny inne

3 kadencja, 26 posiedzenie, 1 dzień (27.08.1998)

2 punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 1998 r. (sygn. akt K.34/97) w sprawie niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisów art. 7 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 9 maja 1997 r. o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz o zmianie niektórych ustaw (druki nr 502 i 539).

Poseł Marek Dyduch:

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka przedłożyć Wysokiej Izbie sprawozdanie w sprawie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego wniosku o zbadanie zgodności przepisów art. 7 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 9 maja 1997 r. o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz o zmianie niektórych ustaw z art. 1, art. 84 i art. 85 przepisów konstytucyjnych utrzymanych w mocy na podstawie art. 77 ustawy konstytucyjnej z 1992 r. oraz zgodności art. 7 ust. 1, 2 i 4 tejże ustawy z art. 2, art. 12, art. 32, art. 58 i art. 59 obecnie obowiązującej Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Przypomnę na wstępie, że zaskarżone przepisy ustawy o związkach zawodowych dotyczą art. 7 i brzmią następująco:

Art. 7 ust. 1: Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością utworzona przez Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych, zwana dalej spółką, przejmie przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 551 Kodeksu cywilnego, jednostki organizacyjnej Funduszu Wczasów Pracowniczych działającej na podstawie ustawy, o której mowa w ust. 3, jako aport wniesiony do spółki przez Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych.

Art. 7 ust. 2: Spółka wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki Funduszu Wczasów Pracowniczych bez względu na charakter stosunku prawnego, z którego te prawa i obowiązki wynikają.

Art. 7 ust. 4: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych stosuje się odpowiednio w części dotyczącej nieodpłatnego udostępnienia udziałów uprawnionym pracownikom Funduszu Wczasów Pracowniczych oraz członkom jego organów w stosunku do udziałów w spółce pokrytych aportem. Szczegółowe zasady udostępnienia udziałów określi umowa spółki.

Wysoka Izbo! Komisja Krajowa Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego ˝Solidarność˝ skierowała do Trybunału Konstytucyjnego wniosek, w którym zakwestionowano wyżej wymienione przepisy ustawy o związkach zawodowych jako niezgodne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej, zasadą równości wobec prawa, a także zasadą wolności zrzeszania się w związki zawodowe i pluralizmu związkowego. Na potwierdzenie swojego stanowiska wnioskodawca precyzuje dwa konkretne zarzuty.

Po pierwsze, zarzuca przepisom ustawy bezpodstawne uwłaszczenie majątku Funduszu Wczasów Pracowniczych na rzecz tylko jednego podmiotu związkowego, jakim jest Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych. Wnioskodawca stwierdził, że na podstawie zaskarżonej regulacji OPZZ nabyło nieodpłatnie cały majątek FWP (nieruchomości, ruchomości i inne prawa). W ten sposób przepis ustawy podniósł atrakcyjność tylko jednej organizacji związkowej w odniesieniu do pozostałych związków zawodowych, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadami sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa. Kolejne zarzuty sformułowane we wniosku odnosiły się do nierespektowania przez zakwestionowany przepis zasady pluralizmu związkowego wymagającej jednakowego, równego, traktowania wszystkich związków zawodowych przez organy państwowe, organy samorządu terytorialnego i przez pracodawców.

Po drugie, wnioskodawca uważa, że rozpatrywane przepisy ustawy o związkach zawodowych, które umożliwiają udostępnienie nieodpłatnych udziałów Funduszu członkom organów statutowych FWP, odbiegają od przyjętych w tej materii rozwiązań systemowych naruszających przekształcenia przedsiębiorstw państwowych, które nie przewidują nieodpłatnego przekazywania udziałów innym podmiotom niż pracownicy.

Wysoka Izbo! Obecnie zapoznam panów posłów i panie posłanki ze stanowiskiem uczestników postępowania, aby Wysoka Izba mogła podjąć decyzję o poparciu lub odrzuceniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego na podstawie pełnej argumentacji, która została wyartykułowana w czasie rozpatrywania tej sprawy.

Prokurator generalny podzielił opinię wnioskodawcy, że art. 7 ust. 1 zaskarżonej ustawy jest niezgodny z art. 2 konstytucji, natomiast według stanowiska prokuratora ten artykuł ustawy o związkach zawodowych nie jest niezgodny z art. 58 i 59 Konstytucji Rzeczypospolitej. Motywując swoje stanowisko, prokurator generalny podkreślał, że zaskarżony przepis ustawy bezpodstawnie wnosi do spółki jako aport OPZZ majątek przedsiębiorstwa Funduszu Wczasów Pracowniczych. Prokurator udowadniał, że Fundusz Wczasów Pracowniczych status osobowy prawa publicznego uzyskał już w 1949 r. na podstawie ustawy. Skonstatował, że składnikami majątku Funduszu były m.in. środki finansowe pochodzące z opłat skarbu państwa, dochodów z majątku własnego, jak również z majątku skarbu państwa i przedsiębiorstw państwowych przekazanych w zarząd i użytkowanie. Mimo że od 1988 r. FWP drogą ustawową został przekształcony w jednostkę organizacyjną OPZZ, to jednak nadal zachowywał osobowość prawną.

W wyniku tych rozważań prokurator podkreślał, że OPZZ chociaż stało się jednostką organizacyjną umocowaną do gospodarowania i ochrony majątku FWP, nie uzyskało statusu właściciela tego majątku. W podsumowaniu prokurator generalny uznał za uzasadnioną tezę wnioskodawcy, zgodnie z którą zakwestionowany przepis stanowiąc, iż przedsiębiorstwo FWP jest aportem wniesionym do spółki uwłaszcza majątkiem FWP tylko jedną organizację związkową i przez to jest sprzeczny z zasadą sprawiedliwości społecznej i z ściśle z nią związaną zasadą równości.

Prokurator generalny, oceniając zarzuty dotyczące naruszenia konstytucyjnych zasad wolności zrzeszania się w związki zawodowe i pluralizmu związkowego, nie zgodził się, że przepisy art. 7 zaskarżonej ustawy naruszają powyższe zasady konstytucyjne. Twierdził, że przepisy ustawy nie ograniczają czyichkolwiek praw do zrzeszania się w związki zawodowe, a także nie uszczuplają konstytucyjnych praw jakiegokolwiek związku zawodowego. W jego ocenie wystarczającym dowodem w tej sprawie nie może być wyłącznie fakt, iż statutowa działalność NSZZ ˝Solidarność˝ obejmuje starania o zapewnienie swoim członkom i ich rodzinom odpoczynku.

Wysoki Sejmie! W czasie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym swoje stanowisko w omawianej dzisiaj sprawie zaprezentował również przedstawiciel Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych, który powiedział, że według niego zaskarżone przez wnioskodawców przepisy ustawy o związkach zawodowych są zgodne z konstytucją. Na potwierdzenie swojego stanowiska przedstawił następujące argumenty.

Na podstawie ustawy z dnia 21 kwietnia 1988 r. Fundusz Wczasów Pracowniczych stanowił samodzielną jednostkę organizacyjną OPZZ, natomiast NSZZ ˝Solidarność˝ nigdy nie dysponował żadnymi prawami ani w odniesieniu do FWP, ani do jego majątku. Z inicjatywy ministra pracy i polityki socjalnej przedsiębiorstwo FWP miało zostać przekształcone zgodnie z regułami gospodarki rynkowej w spółkę prawa handlowego. W wyniku owej transformacji wniesione do spółki udziały miały być odpowiednikiem wartości przedsiębiorstwa FWP. Udziały te miały zostać podzielone pomiędzy OPZZ i NSZZ ˝Solidarność˝. OPZZ zaproponowało wówczas zarówno współdziałanie w zakresie funkcjonowania FWP, jak i włączenie jego przedstawicieli do rady Funduszy. NSZZ ˝Solidarność˝ odrzucił tę propozycję i nie reagując na kolejne oferty OPZZ dotyczące podziału udziałów, domagał się fizycznego podziału majątku FWP. Na to nie zgodziło się OPZZ, twierdząc, że taki podział majątku nieuchronnie doprowadziłby do upadłości FWP.

Przedstawiciel OPZZ podkreślał również, że na mocy ustawy z 1988 r. majątek FWP nie ma jednolitego charakteru. Składa się on z nieruchomości stanowiących własność FWP, a także z majątku będącego tylko w jego użytkowaniu lub w zarządzie - chodzi tu na przykład o majątek skarbu państwa, gmin lub osób fizycznych. W konkluzji podtrzymał stanowisko, że przepisy zaskarżonej ustawy nie naruszają konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej, ponieważ wejście w życie zaskarżonego przepisu nie spowodowało uszczerbku w majątku skarbu państwa, gmin lub osób trzecich, na przykład NSZZ ˝Solidarność˝.

Według przedstawiciela OPZZ przyznanie członkom organów FWP prawa do nieodpłatnego nabycia udziałów w spółce FWP było uzasadnione, ponieważ osoby te pracowały bez żadnego wynagrodzenia, a przysługujące im udziały łącznie kształtują się znacznie poniżej 1% ogółu udziałów przysługujących pracownikom FWP.

Na zakończenie należy podkreślić, że przedstawiciel OPZZ w czasie wystąpienia przed Trybunałem złożył oświadczenie, zgodnie z którym OPZZ jest gotowe do przeniesienia części udziałów spółki FWP na rzecz NSZZ ˝Solidarność˝ w ramach dwustronnego porozumienia. Uznał tylko, że fizyczny podział majątku byłej FWP byłby nieracjonalny i nieuzasadniony z punktu widzenia celów FWP oraz zasad dalszego dobrego gospodarowania.

Wysoki Sejmie! Trybunał Konstytucyjny po rozpatrzeniu wszystkich argumentów podniesionych w postępowaniu orzekł, że przepisy art. 7 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 9 maja 1997 r. o zmianie ustawy o związkach zawodowych są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z kwietnia 1997 r. dlatego, że naruszają prawo sprawiedliwości społecznej. Natomiast przepisy art. 7 ust. 1, 2 i 4 cytowanej ustawy nie są niezgodne z art. 12, art. 32, art. 58 i art. 59 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że przepisy zaskarżonej ustawy są niezgodne z art. 2 konstytucji dlatego, że bez uwzględnienia zróżnicowanej sytuacji prawnej składników majątku Funduszu Wczasów Pracowniczych i różnych źródeł powstania tego majątku uprawniają jedną tylko organizację związkową do wniesienia znacznej części tego majątku jako aportu do utworzonej przez nią spółki, a w odniesieniu do pozostałej części majątku Funduszu przewidują następstwo prawne tej spółki. Trybunał uważa także, że kwestionowane przepisy, niezależnie od naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej, nie spełniają ani ustawowych warunków likwidacji majątku zrzeszonej osoby prawnej, czyli FWP i regulacji sankcji majątkowej, ani nie odpowiadają zasadom poprawnej legislacji. Trybunał stwierdza ponadto, że zaskarżony przepis art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 9 maja 1997 r. pozostaje w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami sprawiedliwości społecznej, ponieważ precedens prawny umożliwiający przyznanie uprawnień członkom organów byłego FWP do nieodpłatnego nabycia udziałów w spółce utworzonej przez OPZZ oznacza bezzasadne uprzywilejowanie tylko tych osób z jednoczesną dyskryminacją szeregowych pracowników Funduszu. Taki stan jest pogwałceniem zasad sprawiedliwości dystrybucji majątku w stosunku do uprawnionych pracowników.

Według Trybunału niezgodne z zasadą państwa prawnego jest także ostatnie zdanie art. 7 ust. 4 ustawy, iż: Szczegółowe zasady udostępnienia udziału określi umowa spółki. Przepis ten przekazuje do uregulowania w umowie spółki materię zastrzeżoną przez ustawę o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Równocześnie Trybunał Konstytucyjny wyraźnie podkreślił, że art. 7 ustawy o związkach zawodowych, regulujący obecny status prawny majątku FWP, nie przystaje do nurtu legislacyjnego rewindykacji ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego oraz ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych ustanawiających zasadę generalną podziału mienia byłego Zrzeszenia Związków Zawodowych pomiędzy dwie największe centrale związkowe: OPZZ i NSZZ ˝Solidarność˝. Chciałbym ten fakt uzmysłowić Wysokiej Izbie, ponieważ w całej omawianej sprawie nie można łączyć tych dwóch kwestii, czyli statusu majątku FWP i statusu majątku związków zawodowych. To jasno określił Trybunał Konstytucyjny.

Wysoki Sejmie! Trybunał Konstytucyjny nie podzielił natomiast zarzutu wnioskodawcy, w którym podnosi on sprzeczność kwestionowanych przepisów ustawy z zasadą równości określoną w art. 32 konstytucji, ponieważ zasada ta odnosi się do wolności praw i wolności człowieka i obywatela, a nie odnosi się do ugrupowań osób prawnych i innych podmiotów nie będących osobami fizycznymi. Trybunał nie podzielił także tych zarzutów wnioskodawcy, w których podnosi on sprzeczność kwestionowanych przepisów ustawy z zasadą wolności tworzenia i działania oraz zrzeszania się w związki zawodowe i pluralizmu związkowego. Zarzut w tej mierze opiera się na niewłaściwych podstawach merytorycznych i metodologicznych.

Wysoki Sejmie! Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka wnosi do Wysokiej Izby, aby orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w omawianej sprawie uznać za zasadne. Dziękuję.