Odpowiedź na interpelację nr 3721
Odpowiedź ministra skarbu państwa - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -
na interpelację nr 3721
w sprawie rozpatrzenia wniosku o wypłatę odszkodowania przez Komisję Odwoławczą Fundacji ˝Polsko-Niemieckie Pojednanie˝ w drodze wyjątku
Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo nr SPS-023-3721/08 dotyczące interpelacji pana posła Andrzeja Grzyba w sprawie rozpatrzenia wniosku o wypłatę odszkodowania przez Komisję Odwoławczą Fundacji ˝Polsko-Niemieckie Pojednanie˝ w drodze wyjątku informuję, że program tzw. wypłat świadczeń podstawowych i dodatkowych został zamknięty przez Fundację ˝Polsko-Niemieckie Pojednanie˝ (dalej: FPNP) w 2000 r. Wypłaty były realizowane ze środków w wysokości 500 mln DM przekazanych przez rząd RFN w latach 1992-1993 i były przeznaczone dla najbardziej poszkodowanych ofiar prześladowań nazistowskich w Polsce. Świadczenia wypłacane przez FPNP nie miały charakteru odszkodowań, lecz stanowiły formę pomocy humanitarnej dla ofiar III Rzeszy. Na wypłaty świadczeń z tego funduszu przeznaczono łącznie 732 mln zł, a beneficjenci zrealizowali łącznie ponad milion czeków. Wszystkie wnioski i dokumenty w sprawie wypłat, które wpłynęły do fundacji do końca 2000 r., zostały rozpoznane. Czas na złożenie wniosku, ewentualne uzyskanie i uzupełnienie dokumentów poświadczających doznanie represji, wynosił więc 8 lat. Komisja Odwoławcza FPNP zakończyła rozpatrywanie wniosków dotyczących świadczeń z tego funduszu w marcu 2002 r.
W latach 1992-2000 wnioskodawcy mogli przekazywać do fundacji nowe dowody prześladowań, które pozyskiwali z Archiwów Państwowych, ITS Arolsen i innych instytucji. W fundacji zdawano sobie sprawę, że wnioskodawcy tyle lat po wojnie napotykają na poważne problemy związane z właściwym udokumentowaniem represji. Wychodząc naprzeciw osobom zgłaszającym się o pomoc, poza wprowadzonym 3-miesięcznym terminem do złożenia odwołania, dopuszczono również możliwość wznawiania postępowania na podstawie dokumentów dosłanych w terminie późniejszym. Ponadto dokumenty archiwalne wydane przez archiwa państwowe polskie i zagraniczne nie były jedynymi, na podstawie których przyznawano pomoc. Za dokumenty represji uznawano także ankiety osobowe i pracownicze wytworzone do 1956 r., np. karty osobowe, ankiety personalne, książeczki wojskowe itp.
Fundacja ˝Polsko-Niemieckie Pojednanie˝ w 1999 r., działając w interesie byłych ofiar, zamówiła kwerendę w Głównej Komisji ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, której celem było pozyskanie dokumentów znajdujących się w Kartotekach Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. Na podstawie tych dowodów przyznawano świadczenia bez konieczności składania odwołania przez osobę poszkodowaną.
W 2000 r. FPNP rozpoczęła intensywne przygotowania do programu wypłat ze środków niemieckiej Fundacji ˝Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość˝, dlatego też musiała ostatecznie zakończyć przyjmowanie dokumentów dotyczących świadczeń wypłacanych z poprzedniego funduszu. Zgodnie z uchwałą nr 51/2000 z dnia 4 grudnia 2000 r. wszystkie odwołania, które wpłynęły do fundacji po 31 grudnia 2000 r., pozostawiono bez rozpatrzenia.
Wypłaty ze środków niemieckiej Fundacji ˝Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość˝ zostały ostatecznie zamknięte z końcem 2006 r., wobec czego zlikwidowana została Komisja Odwoławcza FPNP i obecnie brak jest możliwości rozpatrywania zażaleń związanych z wcześniejszymi wypłatami prowadzonymi przez FPNP. Ponadto fundacja rozdysponowała środki finansowe pochodzące z odsetek od przekazanej kwoty 500 mln DM. Środki te zostały przeznaczone na bezpośrednią pomoc dla osób poszkodowanych.
Reasumując, wobec likwidacji instancji odwoławczej i braku środków finansowych przeznaczonych na ten cel nie jest możliwa zmiana rozstrzygnięć uprzednio podjętych przez FPNP ani też przyjmowanie nowych dokumentów i wyjaśnień dotyczących wypłaty świadczeń ze środków niemieckich przekazanych w latach 1992-1993.
Z poważaniem
Minister
Aleksander Grad
Warszawa, dnia 10 lipca 2008 r.